บล็อกสกรีน
สารบัญ
🎨 บล็อกสกรีนมีกี่ประเภท เจาะลึกการแบ่งประเภทและการเลือกใช้งานอย่างมืออาชีพ
🛠️ ทำความรู้จักกับบล็อกสกรีน แม่พิมพ์สำคัญของงานสกรีน
บล็อกสกรีน คือ แม่พิมพ์แบน (Flatbed Stencil) ที่ใช้ในกระบวนการพิมพ์สกรีน (Silk Screen Printing) เพื่อบังคับทิศทางให้หมึกพิมพ์ไหลผ่านเฉพาะลวดลายที่กำหนดลงไปบนพื้นผิววัสดุ เช่น ผ้า กระดาษ พลาสติก หรือโลหะ คุณภาพ ความละเอียด และความคมชัดของงานพิมพ์สกรีนทุกชิ้นล้วนขึ้นอยู่กับการเลือกใช้ประเภทของบล็อกสกรีนให้เหมาะสมกับลักษณะงาน
การจำแนกประเภทของบล็อกสกรีนสามารถแบ่งออกได้ตาม 2 เกณฑ์หลัก คือ แบ่งตามประเภทหมึกพิมพ์/กาวอัด และ แบ่งตามวัสดุกรอบสกรีน ซึ่งแต่ละประเภทมีจุดเด่นและข้อจำกัดในการใช้งานที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
🧪 บล็อกสกรีนมีกี่ประเภท แบ่งตามประเภทหมึกพิมพ์และกาวอัด
หากแบ่งตามสารเคมีและชนิดหมึกพิมพ์ บล็อกสกรีนจะแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันไม่ให้บล็อกสกรีนเปื่อยหรือเสียหายระหว่างพิมพ์:
1. บล็อกสกรีนสีน้ำ (Water-Resistant Screen Block)
บล็อกสกรีนสีน้ำ คือ บล็อกสกรีนที่ใช้น้ำยาหรือกาวอัดสกรีนประเภททนน้ำ (Water-Resistant Emulsion)
- การใช้งาน: เหมาะสำหรับพิมพ์ร่วมกับหมึกสูตรน้ำ (Water-based Inks) เช่น หมึกแป้งยาง หมึกสีกาว หมึกดิสชาร์จ
- วัสดุที่นิยมพิมพ์: เสื้อยืด ผ้าคอตตอน ถุงผ้า กระดาษ
- จุดเด่น: ทำความสะอาดคราบหมึกง่ายด้วยน้ำสะอาด เนื้อสัมผัสบนผ้ามีความนุ่มนวล
2. บล็อกสกรีนสีน้ำมัน (Solvent-Resistant Screen Block)
บล็อกสกรีนสีน้ำมัน คือ บล็อกสกรีนที่ใช้น้ำยาหรือกาวอัดสกรีนประเภททนสารทำละลาย (Solvent-Resistant Emulsion)
- การใช้งาน: เหมาะสำหรับพิมพ์ร่วมกับหมึกสูตรน้ำมัน เช่น หมึกพลาสติซอล (Plastisol), หมึก PVC, หมึก Solvent
- วัสดุที่นิยมพิมพ์: สติ๊กเกอร์ พลาสติก อะคริลิก แผ่นโลหะ เสื้อกีฬา
- จุดเด่น: ทนทานต่อการเช็ดล้างด้วยน้ำมันซักแห้ง ทินเนอร์ หรือน้ำยาล้างบล็อก ไม่เปื่อยล่อนง่าย ลายพิมพ์มีความคมชัดสูง
3. บล็อกสกรีนเอนกประสงค์ (Dual-Cure Screen Block)
บล็อกสกรีนเอนกประสงค์ คือ บล็อกสกรีนที่ใช้กาวอัดประเภทผสมผสาน (Dual-Cure/Photopolymer)
- การใช้งาน: รองรับทั้งหมึกสูตรน้ำและหมึกสูตรน้ำมันในบล็อกเดียว
- จุดเด่น: มีความทนทานสูงมาก เหมาะกับงานอุตสาหกรรมหรืองานสกรีนจำนวนมาก แต่กาวอัดจะมีราคาสูงกว่ากาวอัดเฉพาะทาง
🖼️ ประเภทของบล็อกสกรีน แบ่งตามวัสดุกรอบสกรีน
โครงสร้างกรอบสกรีนมีผลต่อความตึงของผ้าและความแม่นยำของลายพิมพ์ โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก:
| ประเภทกรอบ | ข้อดี | ข้อเสีย | เหมาะสำหรับ |
| กรอบไม้ | ราคาถูก น้ำหนักเบา ทำขึ้นเองง่าย | บิดงอได้เมื่อเจอความชื้น ผ้าสกรีนหย่อนง่าย | งานเริ่มต้น งานสกรีนเสื้อจำนวนน้อย |
| กรอบอะลูมิเนียม | แข็งแรง ไม่บิดงอ ทนสารเคมี ขึงผ้าได้ตึง | ราคาสูงกว่ากรอบไม้ | งานป้าย งานอุตสาหกรรม งานพิมพ์หลายสี |
| กรอบเหล็ก | ทนทานสูงมาก รองรับแรงขึงผ้าได้ดีเยี่ยม | น้ำหนักมาก เกิดสนิมได้หากดูแลไม่ดี | งานพิมพ์เครื่องสกรีนอัตโนมัติ |
🧵 ประเภทผ้าสกรีนกับการเลือกใช้ให้เหมาะกับประเภทบล็อก
นอกจากกาวอัดและกรอบแล้ว เบอร์ความถี่ของผ้าสกรีน (Mesh Count) ก็เป็นอีกองค์ประกอบที่กำหนดประเภทการใช้งานของบล็อกสกรีน:
- ผ้าสกรีนเบอร์ห่าง (32T – 60T / 80–150 Mesh): เหมาะกับบล็อกสกรีนสีน้ำ งานพิมพ์รองพื้นสีขาว หรือหมึกที่มีความหนืดสูง
- ผ้าสกรีนเบอร์กลาง (70T – 90T / 180–230 Mesh): เหมาะกับงานสกรีนลายเส้นทั่วไป ลายตัวอักษร ทั้งสีน้ำและสีน้ำมัน
- ผ้าสกรีนเบอร์ถี่ (100T – 140T / 250–350 Mesh): เหมาะกับบล็อกสกรีนสีน้ำมันที่ต้องการเก็บรายละเอียด เม็ดสกรีน (Halftone) หรืองานพิมพ์ลงบนผิวมันเรียบ
⚙️ กระบวนการเตรียมและอัดบล็อกสกรีนให้ได้คุณภาพ
การทำบล็อกสกรีนไม่ว่าจะเป็นประเภทใด มีขั้นตอนมาตรฐานในการผลิตดังนี้:
- การเตรียมกรอบและขึงผ้า: เลือกกรอบที่สมบูรณ์และขึงผ้าสกรีนให้ได้ระดับความตึงที่เหมาะสม
- การล้างทำความสะอาดผ้า: ล้างคราบไขมันบนผ้าด้วยน้ำยาขัดผ้าตากให้แห้งสนิท
- การปาดกาวอัด: เลือกร้านกาวอัดให้ตรงประเภท (ทนน้ำ หรือ ทนน้ำมัน) ปาดลงบนผ้าสกรีนทั้งสองด้านให้เรียบเนียน
- การฉายแสงถ่ายลาย: วางฟิล์มต้นฉบับแล้วนำไปฉายแสง UV ตามเวลาที่กำหนด
- การฉีดน้ำพัฒนาลาย: ฉีดน้ำล้างกาวอัดส่วนที่ไม่โดนแสงออก เพื่อเปิดช่องให้หมึกพิมพ์ไหลผ่าน
- การอบและเก็บขอบ: อบบล็อกให้แห้งและปิดขอบด้วยเทปกาวกันหมิกรั่ว
สำหรับผู้ประกอบการ เจ้าของแบรนด์ หรือผู้ที่ต้องการงานพิมพ์สกรีนและงานป้ายคุณภาพสูงโดยไม่ต้องยุ่งยากกับการจัดเตรียมบล็อกสกรีนเอง การเลือกใช้บริการจากผู้เชี่ยวชาญด้านงานป้ายและงานสกรีนครบวงจรเป็นทางเลือกที่คุ้มค่า หากคุณกำลังมองหาร้านป้ายคุณภาพ สามารถเลือกใช้บริการผลิตป้ายครบวงจรกับ Signbkซึ่งตั้งอยู่บนถนนเพชรเกษม บริเวณตึกบางแคคอนโดทาวน์ เยื้องตลาดบางแค พร้อมให้บริการงานพิมพ์ งานสกรีน และงานป้ายทุกรูปแบบ เปิดบริการทุกวัน เวลา 11.30–20.30 น.
❓ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับประเภทบล็อกสกรีน (FAQ)
Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าควรใช้บล็อกสกรีนประเภทไหน?
A: ให้พิจารณาจากวัสดุที่จะพิมพ์เป็นหลัก หากพิมพ์ลงบนผ้าคอตตอนหรือเสื้อยืดทั่วไปควรใช้บล็อกสกรีนสีน้ำ แต่หากพิมพ์ลงบนพลาสติก สติ๊กเกอร์ อะคริลิก หรือเสื้อกีฬา ควรใช้บล็อกสกรีนสีน้ำมัน
Q: บล็อกสกรีนสีน้ำนำไปใช้พิมพ์หมึกสีน้ำมันได้ไหม?
A: ไม่ได้ เพราะสารทำละลาย (Solvent) ในหมึกสีน้ำมันจะกัดกาวอัดทนน้ำจนเปื่อยล่อนและเสียหายทันที
Q: บล็อกสกรีน 1 บล็อก สามารถเก็บไว้ใช้งานได้นานแค่ไหน?
A: หากเป็นกรอบอะลูมิเนียมและใช้น้ำยาล้างทำความสะอาดหมึกออกจนหมด นำไปเก็บในที่ร่มแห้ง จะสามารถนำกลับมาพิมพ์ซ้ำได้นานนับปี